طلاق توافقی یکی از روشهای پایان دادن به زندگی مشترک است که در آن زن و شوهر درباره اصل جدایی و موضوعات مهمی مانند مهریه، نفقه، جهیزیه، حضانت و ملاقات فرزند به توافق میرسند. با این حال، توافق زوجین بهتنهایی برای ثبت طلاق کافی نیست و طلاق توافقی باید مراحل قانونی خود را طی کند.
در سال ۱۴۰۵ نیز زوجین برای انجام طلاق توافقی باید فرایند مشاوره خانواده، ثبت درخواست و دادخواست، رسیدگی در دادگاه خانواده، دریافت گواهی عدم امکان سازش و در نهایت ثبت طلاق در دفتر رسمی ازدواج و طلاق را طی کنند. مطابق ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده، در طلاق توافقی موضوع باید به مرکز مشاوره خانواده ارجاع شود و بر اساس ماده ۲۶ همین قانون، در صورت ادامه درخواست زوجین، دادگاه گواهی عدم امکان سازش صادر میکند.
در ادامه، مراحل طلاق توافقی در سال ۱۴۰۵ را به زبان ساده و مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم و توضیح میدهیم برای شروع طلاق توافقی باید به کجا مراجعه کرد، چه مدارکی لازم است و در هر مرحله چه اتفاقی میافتد.
برخی تصور میکنند برای طلاق توافقی “کافی است زن و شوهر به هر دفترخانهای مراجعه کرده و طلاق را ثبت کنند”، در حالی که چنین نیست. دفترخانه طلاق آخرین مرحله است و تنها زمانی میتواند صیغه طلاق را جاری و ثبت کند که حکم نهایی دادگاه خانواده (گواهی عدم امکان سازش) صادر شده باشد. بنابراین، حتماً باید مسیر قانونی از مشاوره تا دادگاه طی شود تا طلاق جنبه رسمی و قانونی پیدا کند.
مراحل طلاق توافقی در سال 1405
در سال 1405 فرایند طلاق توافقی شامل چند مرحله پیوسته است که باید به ترتیب طی شوند. طبق مقررات جاری، زوجین ملزماند ابتدا در جلسات مشاوره خانواده (سامانه مسیر) شرکت کنند و گواهی مربوطه را دریافت نمایند و سپس دادخواست طلاق را به صورت الکترونیکی ثبت کرده و در دادگاه خانواده حاضر شوند. در ادامه، هر یک از مراحل طلاق توافقی از آغاز تا پایان را گامبهگام شرح میدهیم:
مرحله اول: توافق زوجین درباره شرایط طلاق
قبل از ورود به مراحل اداری و قضایی، بهتر است زن و شوهر درباره تمامی موضوعات مهم مرتبط با طلاق به توافق روشن و مکتوب برسند.
یکی از اشتباهات رایج این است که زوجین تنها درباره اصل جدایی توافق میکنند اما موضوعاتی مانند مهریه یا حضانت را به بعد موکول میکنند. این مسئله ممکن است در مراحل بعدی باعث اختلاف و طولانی شدن پرونده شود.
در توافق طلاق بهتر است دقیقاً مشخص شود:
- چه میزان از مهریه پرداخت یا بذل میشود؟
- اگر مهریه پرداخت میشود، نقدی است یا اقساطی؟
- تکلیف نفقه و سایر حقوق مالی چیست؟
- جهیزیه چگونه تحویل داده میشود؟
- حضانت فرزند با چه کسی خواهد بود؟
- ملاقات والد دیگر چگونه انجام میشود؟
- نفقه فرزند بر عهده چه کسی و به چه میزان خواهد بود؟
تنظیم دقیق این توافقات، بهخصوص در پروندههایی که مهریه قابلتوجه، اموال مشترک یا فرزند مشترک وجود دارد، اهمیت زیادی دارد.
مرحله دوم: ثبت درخواست و مشاوره طلاق توافقی
یکی از مهمترین مراحل طلاق توافقی، مشاوره خانواده است.
در حال حاضر سامانه جامع مشاوره خانواده «مسیر» وابسته به قوه قضاییه برای ارائه خدمات مربوط به مشاوره خانواده فعال است. متقاضی میتواند از طریق این سامانه فرایند تشکیل پرونده و دریافت خدمات مشاوره را آغاز کند.
سامانه «تصمیم» سازمان بهزیستی نیز در سالهای گذشته برای ثبت و نوبتدهی درخواستهای طلاق مورد استفاده قرار گرفته است، اما برای یک مقاله بهروز ۱۴۰۵ بهتر است اطلاعات اجرایی بر اساس سامانه فعال «مسیر» ارائه شود. سابقه فعالیت سامانه تصمیم برای درخواستهای طلاق نیز در منابع رسمی سازمان بهزیستی ثبت شده است.
جلسات مشاوره طلاق توافقی چند جلسه است؟
طبق راهنمای منتشرشده برای سامانه مسیر، پس از اقدامات اولیه و هماهنگی مشاوره، بسته به نوع درخواست، زوج، زوجه یا هر دو باید حداقل ۵ جلسه مشاوره را طی کنند.
هدف این جلسات بررسی شرایط زوجین، دلایل تصمیم به جدایی و امکان صلح و سازش است.
نکته مهم این است که نمیتوان برای همه پروندهها یک مدت ثابت مانند «دقیقاً دو ماه» یا «دقیقاً ۴۵ روز» تعیین کرد؛ زمان این مرحله میتواند با توجه به مرکز مشاوره، زمانبندی جلسات و شرایط زوجین متفاوت باشد.
اگر پس از طی فرایند مشاوره، زوجین همچنان بر جدایی اصرار داشته باشند، نتیجه مشاوره برای ادامه مراحل قانونی پرونده مورد استفاده قرار میگیرد.
مرحله سوم: ثبت دادخواست طلاق توافقی
پس از طی مراحل مربوط به مشاوره، نوبت به ثبت دادخواست و تشکیل پرونده قضایی میرسد.
ثبت دادخواستهای قضایی از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و زیرساختهای الکترونیکی قوه قضاییه انجام میشود. زوجین میتوانند شخصاً یا حسب مورد از طریق وکیل خود اقدامات مربوط به ثبت و پیگیری پرونده را انجام دهند.
مدارک مورد نیاز برای طلاق توافقی
مدارک مورد نیاز ممکن است با توجه به شرایط پرونده متفاوت باشد، اما معمولاً باید مدارک زیر در دسترس باشد:
- شناسنامه زوج
- شناسنامه زوجه
- کارت ملی یا اطلاعات هویتی طرفین
- اصل یا رونوشت معتبر سند ازدواج
- اطلاعات مربوط به ثبتنام و حساب ثنا
- مدارک و نتایج مربوط به فرایند مشاوره
- توافقنامه زوجین در صورت تنظیم
- وکالتنامه در صورت داشتن وکیل
اگر اصل سند ازدواج در دسترس نباشد، در بسیاری از موارد امکان دریافت رونوشت آن از دفترخانهای که ازدواج در آن ثبت شده وجود دارد.
مرحله چهارم: ارجاع پرونده به دادگاه خانواده
پس از ثبت دادخواست، پرونده به شعبه صالح دادگاه خانواده ارجاع میشود.
بر اساس قانون حمایت خانواده، در صورتی که زوجین متقاضی طلاق توافقی باشند، دادگاه باید موضوع را به مرکز مشاوره خانواده ارجاع دهد و مرکز مشاوره نیز نتیجه اقدامات خود را برای تصمیمگیری به دادگاه اعلام میکند.
دادگاه در جریان رسیدگی، توافق زن و شوهر را بررسی میکند؛ بهخصوص موضوعاتی مانند:
- مهریه
- نفقه
- جهیزیه
- حضانت فرزند
- ملاقات فرزند
- نفقه فرزندان
- سایر حقوق مالی زوجین
یکی از مهمترین وظایف دادگاه این است که مشخص شود توافق طرفین روشن، قابل اجرا و با اراده آنها تنظیم شده است.
در صورت داشتن وکیل و اعطای اختیارات لازم در وکالتنامه، بسیاری از اقدامات قضایی میتواند توسط وکیل انجام شود؛ اما میزان نیاز به حضور شخص زوج یا زوجه به اختیارات وکالتنامه و شرایط پرونده بستگی دارد.
مرحله پنجم: صدور گواهی عدم امکان سازش
اگر مراحل قانونی انجام شود و زوجین همچنان خواهان طلاق باشند، دادگاه در پرونده طلاق توافقی گواهی عدم امکان سازش صادر میکند.
ماده ۲۶ قانون حمایت خانواده تصریح میکند که در طلاق توافقی، دادگاه اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش میکند.
در این گواهی معمولاً وضعیت حقوق مالی و غیرمالی زوجین و توافقات مرتبط با طلاق مشخص میشود.
اعتبار گواهی عدم امکان سازش چقدر است؟
این موضوع یکی از مهمترین نکات عملی طلاق توافقی است.
بر اساس ماده ۳۴ قانون حمایت خانواده، مدت اعتبار گواهی عدم امکان سازش برای ارائه به دفتر رسمی ازدواج و طلاق، سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی یا قطعی شدن رأی است.
بنابراین زوجین نباید پس از دریافت گواهی، ثبت طلاق را برای مدت طولانی به تعویق بیندازند.
اگر گواهی در مهلت قانونی مورد استفاده قرار نگیرد، ممکن است اعتبار آن از بین برود و ادامه کار مستلزم اقدامات قضایی مجدد باشد.
مرحله ششم: مراجعه به دفتر رسمی ازدواج و طلاق
بعد از قطعی شدن گواهی عدم امکان سازش، مرحله نهایی ثبت رسمی طلاق است. زوجین یا وکلای دارای اختیار لازم باید در مهلت مقرر به یکی از دفاتر رسمی ازدواج و طلاق مراجعه کنند. دفترخانه پس از بررسی مدارک و شرایط قانونی، تشریفات لازم برای اجرای صیغه طلاق و ثبت آن را انجام میدهد. در این مرحله ممکن است با توجه به شرایط زوجه، ارائه مدارک پزشکی لازم نیز مطرح باشد. وضعیت بارداری از موضوعاتی است که باید هنگام ثبت طلاق تعیین تکلیف شود؛ بارداری بهخودیخود مانع طلاق نیست، اما وضعیت آن باید در فرایند قانونی مورد توجه قرار گیرد. پس از اجرای صیغه و تکمیل تشریفات ثبتی، طلاق بهصورت رسمی ثبت و سند مربوط به آن صادر میشود.
برای طلاق توافقی باید به کجا مراجعه کرد؟
یکی از پرسشهای رایج این است که در هر مرحله از طلاق توافقی، دقیقاً به چه محل یا مرجعی باید مراجعه نمود. به طور خلاصه، مراحل مختلف این فرآیند در مکانهای گوناگونی انجام میشود؛ از مرکز مشاوره خانواده گرفته تا دفتر خدمات الکترونیک قضایی، دادگاه و نهایتاً دفترخانه رسمی طلاق. در ادامه فهرست مراکز و مراجعی که زوجین در مسیر طلاق توافقی باید به آنها مراجعه کنند، آمده است:
-
. سامانه و مراکز مشاوره خانواده (سامانه مسیر): شروع فرآیند طلاق توافقی با ثبتنام در سامانه تصمیم یا مسیر و شرکت در جلسات مشاوره اجباری.
-
دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: ثبت رسمی دادخواست طلاق توافقی و ارسال پرونده به دادگاه خانواده از طریق سامانه عدل ایران.
-
دادگاه خانواده: بررسی توافقات زوجین و صدور گواهی عدم امکان سازش (حکم طلاق توافقی).
-
دفتر رسمی ازدواج و طلاق (محضر): ثبت نهایی طلاق، اجرای صیغه شرعی و صدور سند رسمی طلاق.
طلاق توافقی در سال ۱۴۰۵ چقدر طول میکشد؟
نمیتوان مدت زمان طلاق توافقی را برای تمام پروندهها بهطور دقیق و یکسان اعلام کرد.
مدت پرونده به عواملی مانند این موارد بستگی دارد:
- زمان لازم برای طی جلسات مشاوره
- تکمیل بودن مدارک
- وجود یا نبود اختلاف درباره مهریه و حضانت
- حجم کاری شعبه دادگاه
- زمان ابلاغها
- داشتن یا نداشتن وکیل
- سرعت مراجعه برای انجام هر مرحله
- رویه اجرایی شهر و شعبه رسیدگیکننده
بنابراین ادعاهایی مانند «طلاق توافقی حتماً در ۱۰ روز»، «۲۰ روز» یا «۶ ماه» تمام میشود برای همه پروندهها دقیق نیست. با این حال، هرچه توافق زوجین کاملتر باشد و مدارک و توافقنامه از ابتدا بهدرستی تنظیم شده باشند، احتمال بروز تأخیر و اختلاف در مراحل بعدی کمتر میشود.
نتیجهگیری
طلاق توافقی در ایران یک فرآیند قانونی نسبتاً سریع و کمتنش برای زوجینی است که با آگاهی و تفاهم، تصمیم به جدایی دوستانه میگیرند. در سال 1405، این مسیر در چارچوبی مشخص انجام میشود؛ از مشاورههای اجباری پیش از طلاق آغاز شده، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه خانواده میرسد و در نهایت با صدور گواهی عدم امکان سازش و ثبت طلاق در دفترخانه پایان مییابد. رعایت دقیق مراحل قانونی و مراجعه به مراجع ذیصلاح، نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات حقوقی و اتلاف وقت دارد. در این میان، همراهی یک وکیل متخصص میتواند این مسیر حساس را سادهتر و مطمئنتر کند. پرستو رحیمیان ثابت بهعنوان وکیل طلاق توافقی در تهران، با تسلط کامل بر رویههای بهروز قضایی و تجربه عملی در پروندههای خانواده، میتواند زوجین را از مرحله مشاوره تا ثبت نهایی طلاق بهصورت حرفهای و کمتنش همراهی کند تا این تصمیم مهم با کمترین آسیب روحی و حقوقی به نتیجه برسد.
سوالات متداول مراحل طلاق توافقی
در عمل بهتر است ابتدا زوجین درباره تمامی مسائل مالی و خانوادگی به توافق برسند. فرایند قانونی نیز شامل مشاوره خانواده و سپس اقدامات قضایی مربوط به ثبت و رسیدگی درخواست طلاق توافقی است. مطابق قانون، طلاق توافقی به مراکز مشاوره خانواده ارجاع میشود.
سامانه جامع مشاوره خانواده مسیر وابسته به قوه قضاییه در حال حاضر برای ارائه خدمات و تشکیل پرونده مشاوره خانواده فعال است.
بیشترین زمان مربوط به جلسات مشاوره اجباری است که حداقل حدود ۲ ماه طول میکشد. پس از آن، مراحل دادگاه و ثبت طلاق معمولاً انجام میشود و کل فرآیند حدود 6 ماه زمان میبرد.
بله، طبق قانون حمایت خانواده، شرکت در مشاوره قبل از طلاق توافقی الزامی است. بدون گواهی مراکز مشاوره، دادخواست طلاق توافقی در دادگاه ثبت نمیشود.
این گواهی حکم نهایی دادگاه برای اجازه ثبت طلاق است. اعتبار آن ۳ ماه است و اگر در این مدت طلاق ثبت نشود، گواهی باطل میشود.
داشتن وکیل الزامی نیست و زوجین میتوانند خودشان مراحل را انجام دهند. با این حال، وکیل میتواند روند کار را سریعتر و بدون دردسر اداری پیش ببرد.
